Giá nóc & chở đồ
Khái niệm giá nóc
Hiện tại, không có khái niệm chính thức nào trong các văn bản pháp luật mô tả chính xác giá nóc là gì.
Theo cách hiểu thông thường, giá nóc thường được sử dụng để chỉ chung bất kỳ thiết bị được lắp đặt trên nóc của ô tô con với mục đích để chở đồ. Tuy nhiên, căn cứ theo các tài liệu hướng dẫn của các hãng xe, giá nóc thường được hiểu là bộ phận được gắn trực tiếp trên nóc xe, và là thiết bị có kết cấu được thiết kế để chịu lực chính khi chở đỗ trên nóc xe
Trong thực tế sử dụng, cũng như theo miêu tả trong hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất, để phục vụ cho việc chở đồ trên nóc xe, có nhiều loại phụ kiện có thể được sử dụng kèm theo để phục vụ cho các loại đồ được chở khác nhau, như vali, xe đạp, ván trượt…, và các phụ kiện này đều không được coi là giá nóc.
Như vậy, giá nóc ở đây chỉ nên được xét đến khi đó là thiết bị kết nối trực tiếp với nóc xe và được sử dụng vào mục đích chở đồ.
Trong phạm vi bài viết, các thiết bị được gắn cố định bằng từ tính sẽ bị bỏ qua, ví dụ sử dụng để gắn hộp đèn xe taxi, biển quảng cáo gắn trên nóc xe.
Một số loại giá nóc thường gặp
Thanh ray, hoặc thanh mái xe, hoặc khung chở đồ
Đây là loại giá nóc được thiết kế bởi nhà sản xuất với mục đích để chở đồ trên nóc. Loại giá nóc này thường được gắn cố định vào khung nóc xe, và là trang bị theo xe nguyên bản. Trên một số phiên bản, trang bị này có thể bị cắt (dù vẫn để vị trí chờ) vì lý do thương mại
Giá nóc được gắn trực tiếp trên nóc xe
Đây là loại giá nóc được gắn (liên kết) với nóc xe qua một (hoặc một vài) cơ cấu liên kết cơ khí tạm thời giúp cố định các thanh đỡ trực tiếp lên nóc xe. Loại giá nóc này thường được sử dụng cho các xe không có hoặc chưa lắp đặt các thanh ray nguyên bản trên nóc.
Ví dụ như các dòng xe sedan hoặc một số phiên bản xe MPV.
Giá nóc được gắn vào thanh ray (hoặc khung) chở đồ nguyên bản của xe
Đây là loại giá nóc được gắn (liên kết) với khung (hoặc thanh ray) chở đồ nguyên bản của xe. Loại giá nóc này không được gắn (liên kết) trực tiếp với nóc xe.
Giá nóc được gắn vào thanh ray (khung) chở đồ này chỉ là phụ kiện gắn thêm phục vụ cho việc chở đồ đã được nhà sản xuất thiết kế từ nguyên bản. Về bản chất, việc gắn thêm giá nóc trong trường hợp này không làm thay đổi công năng thiết kế nguyên bản của nhà sản xuất
Chở đồ trên nóc xe có bị phạt không?
Theo quy định tại thông tư 39/2024/TT-BGTVT, xe ô tô chở người không được xếp hàng hoá, hành lý trên nóc xe, trừ trường hợp có thiết kế được cơ quan đăng kiểm chứng nhận.
Như vậy, các trường hợp sau sẽ không bị phạt:
• Các xe nguyên bản có gắn thanh ray (khung) chở đồ: đây là trường hợp giá nóc là thiết kế của nhà sản xuất, được trang bị từ khi xuất xưởng, và đã được cục Đăng kiểm cấp chứng nhận xuất xưởng. Việc gắn thêm các phụ kiện (như baga mui, giá chở xe đạp) vào thanh ray (khung) chở đồ không làm thay đổi công năng theo thiết kế của nhà sản xuất
• Các xe nguyên bản không có thanh ray (khung) chở đồ, nhưng gắn thêm giá nóc theo hướng dẫn của nhà sản xuất, và được đơn vị đăng kiểm nghiệm thu, cấp giấy chứng nhận
Gắn giá nóc có phải là cải tạo xe hay không?
Căn cứ theo thông tư 43/2023/TT-BGTVT sửa đổi thông tư 85/2014/TT-BGTVT về cải tạo phương tiện giao thông đường bộ, việc lắp, thay thế hoặc tháo bỏ giá nóc được coi là cải tạo xe. Tuy nhiên, việc lắp, thay thế hoặc tháo bỏ giá nóc được miễn lập hồ sơ cải tạo.
Như vậy, chủ phương tiện chỉ cần lắp đặt giá nóc theo hướng dẫn của nhà sản xuất và không làm thay đổi chiều rộng xe thì đơn vị đăng kiểm sẽ nghiệm thu và cấp giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường xe cơ giới.
Gắn thêm giá nóc không đúng quy định bị phạt lỗi gì?
a. Trường hợp khoan, đục, hàn giá nóc vào nóc xe mà không thực hiện thủ tục cải tạo xe theo quy định:
Trường hợp này là hành vi can thiệp vào tổng thành khung, thân xe. Theo đó, chủ xe sẽ bị phạt lỗi thay đổi kết cấu
b. Trường hợp sử dụng liên kết cơ khí (thường là dạng kẹp) để gắn giá nóc vào nóc xe mà không thực hiện cải tạo theo quy định:
Trường hợp này không có hành vi can thiệp vào tổng thành khung, thân xe. Do vậy, chủ xe bị phạt lỗi chở hàng hoá, hành lý vượt quá kích thước bao ngoài của xe
Cần làm gì để có thể gắn giá nóc, chở đồ đúng quy định?
• Bước 1: cần trao đổi với đại lý/hãng xe để xác nhận xe của mình có được thiết kế để chở đồ trên nóc xe hay không. Bạn cũng có thể kiểm tra sách hướng dẫn sử dụng của xe để tìm hiểu thông tin này.
• Bước 2: lấy xác nhận của hãng xe về thiết kế cho phép chở đồ trên nóc xe của xe mình. Bước này được khuyến cáo là nên thực hiện để đỡ mất thời gian về sau này. Đặc biệt là trường hợp các xe không có thanh ray (khung) chở đồ nguyên bản theo xe.
• Bước 3: lắp đặt giá nóc theo hướng dẫn của hãng. Thông thường, ở bước này chỉ cần lắp đặt các thanh ngang để phục vụ việc chở đồ. Việc gắn thêm baga mui hay thùng đựng đồ có thể thực hiện sau vì đây chỉ là các phụ kiện phục vụ cho việc chở đồ, không làm thay đổi thiết kế của nhà sản xuất
• Bước 4: mang xe ra đơn vị đăng kiểm và thực hiện đăng kiểm như bình thường. Nhiều đơn vị đăng kiểm có cập nhật thiết kế của nhà sản xuất nên họ nghiệm thu việc lắp thêm thanh ngang rất nhanh chóng. Tuy vậy, một số đơn vị chưa cập nhật kịp thời, có thể họ sẽ yêu cầu cung cấp thêm xác nhận của hãng xe về việc lắp đặt giá nóc (ở bước 2).
• Bước 5: sau khi được cấp giấy chứng nhận kiểm định, bạn có thể yên tâm lên đường.
Một số khuyến cáo
• Chỉ lắp các loại giá nóc có chất lượng tốt, và lắp đặt đúng kỹ thuật. Không nên ham đồ rẻ, kém chất lượng, và tuân thủ đúng theo hướng dẫn của nhà sản xuất
• Xếp đồ trên giá nóc cần tuân thủ theo hướng dẫn của nhà sản xuất, không xếp đồ vượt quá bề rộng, chiều dài của thân xe. Đồ trên nóc xe cần được chằng buộc cẩn thận, và kiểm tra định kỳ trong suốt hành trình
• Khi có chở đồ trên nóc xe, lái xe cần hết sức lưu ý trong quá trình tham gia giao thông, để tránh xảy ra sự cố đáng tiếc
• Theo lý thuyết thì các xe có giá nóc, thanh ray, khung chở đồ theo xe nguyên bản thì không cần phải thực hiện thêm các bước nghiệm thu tại đơn vị đăng kiểm. Tuy nhiên, làm thêm 1 bước nghiệm thu cũng sẽ giúp tránh phải mất thời gian tranh cãi không cần thiết.